کرم کدو در روده انسان- آسکاریس
- توضیحات
- دسته: پزشکي
- منتشر شده در دوشنبه, 01 خرداد 1391 20:39
- نوشته شده توسط sirmajid
- بازدید: 1623
کرم کدو در روده انسان- آسکاریس
نام دیگر کرم کدو، تنیا است. کرم کدوی بالغ در روده باریک انسان زندگی میکند. طول کرم 4 تا 8 متر و دارای 4 بادکش است که به وسیله این بادکشها به دیواره روده باریک میچسبد.
این کرم دو میزبان دارد. میزبان نهایی آن انسان و مهمترین میزبان واسط آن گاو و گاهی شتر است. طول عمر کرم بیشتر از 25 سال میباشد. بدن کرم کدو بند بند است. این کرمها نر و ماده هستند و در هر قطعه (بند) بدن آنها هر دو دستگاه تناسلی نر و ماده وجود دارد. در بندهای متوالی عمل لقاح انجام میشود و تخمها تشکیل میگردند.
انواع کرم کدو:
دو نوع کرم کدو در بدن انسان دیده میشود:
1- کرم کدوی گاو
2- کرم کدوی خوک
چرخه زندگی کرم کدو:
بندهای بارور کرم کدو، از بدن انسان آزاد شده و موجب آلودگی گیاهان و علوفه میشوند. گاو یا خوک به دنبال خوردن گیاهان و علوفه حاوی تخم کرم آلوده میشوند. تخم انگل در لوله گوارش گاو پاره شده، جنین 6 قلابی آزاد میشود. جنین 6 قلابی جدار روده را سوراخ کرده و وارد گردش خون میشود و از طریق عروق خونی، وارد بافتهای عضلانی گاو شده و پس از 60 تا 70 روز به صورت کیست در میآید که به آن سیستی سرکوس می گویند.
انسان با خوردن گوشت نیم پختهای که مراحل لاروی (آلوده کننده) سیستی سرکوس را داشته باشد، آلوده میشود. پس از 10 تا 12 هفته آلودگی رودهای ایجاد و لارو آزاد میشود و به جدار روده انسان میچسبد. لارو طی 5/2 تا 3 ماه به کرم بالغ تبدیل و تخم گذاری میکند.
کرم بالغ در روده انسان چندین سال زنده میماند و شخص آلوده روزانه حدود 8 عدد بند دفع میکند
علائم آلودگی با کرم:
- درد بالای شکم، عصبانیت، ، سرگیجه، تهوع، کاهش یا افزایش اشتها.
- دل درد در ناحیه آپاندیس به علت ورود بند کرم یا تخم آن در مجرای آپاندیس مشاهده می گردد.
- اگر لارو کرم در مغز باشد، علایم عصبی از جمله صرع بروز مینماید. استقرار لارو در مغز باعث بالا رفتن فشار داخل مغز و هیدروسفالی میشود که با سردرد، استفراغ و دوبینی همراه است.
راههای انتقال:
- خوردن گوشت نیم پختهی خوک یا گاو
– خوردن سبزی، آب و غذاهای آلوده به تخم کرم کدو
تشخیص:
کرم کدو میتواند باعث درد در حفرهی شکمی، حالت تهوع و اختلال در اشتها شود، اما این حالت در همه افراد رخ نمیدهد. آزمایش خون و مدفوع در این حالت لازم است. بیماری از طریق یافتن بندهای بارور در رختخواب یا مدفوع و یا یافتن تخم در مدفوع یا اطراف مقعد تشخیص داده می شود.همچنین از روشهای آزمایشگاهی و سرمی و اشعه ایکس برای تشخیص استفاده مینمایند.
چرخه زندگي:
آسكاريس مشهورترين كرم حلقوي است كه بعد از اكسيور بالاترين نسبت آلودگي را در سطح جهان دارا مي باشد . كرمي است بزرگ و گرد شبیه کرم خاکی كه در درون روده كوچك بسر مي برد و اندزه آن بين 35 . 15 سانتيمتر است كرم نر كوچكتر از كرم ماده است . طول كرم در جنس نر 10 تا 25 سانتيمتر مي باشد . كرم ماده بالغ جفت گيري كرده و روزانه بيش از دويست هزار تخم مي گذارد ،تخم آن بيضي شكل و قهوه اي رنگ است . كرمها از محتواي غذايي داخل روده تغذيه مي كنند .
كرمهاي بالغ بطور طبيعي در مجراي روده كوچك بسر برده و تخم ريزي مي كند . تخم مقاوم كرم چنانچه با مدفوع روي خاك ريخته شود و در شرايط مساعد ( دماي 28 درجه سانتيگراد ،خاك رسي ،محيط سايه دار ) قرار گيرد بطور معمول بعد از 3 هفته قدرت آلوده كنندگي پيدا كرده و به تخم رسيده(تخم عفوني) تبديل مي شود و چنانچه بعد از اين مدت از طريق مصرف آب ، سبزي يا موادغذايي و يا دست آلوده وارد بدن شود درقسمت فوقاني روده کوچک باز شده و لارو آن آزاد مي شود . اين لارو از مخاط روده كوچك عبور كرده توسط جريان خون لارو به كبد مي رود وازآنجا به قلب و ريه ميرود سپس مهاجرت نموده و با پايين رفتن از مري به روده باريك مي رسند وبه كرم بالغ تبديل مي شودکرم ماده توانایی تولید 26 میلیون تخم و خروج روزانه 000/200 تخم را دارد.طول مدت زندگي کرم 12-18 ماه ميباشد.
همه گيري شناسي:
آسكاريس ، انگل برجسته اي در مناطق معتدله و حاره است اما در كشورهاي با آب و هواي گرم شايعتر بوده و بخصوص در مناطقي كه بهداشت ناكافي است شيوع فراواني دارد . آسكاريازيس در هر سني بوجود مي آيد ، اما بيشترين درصد در گروه سني 5 تا 9 سال يعني كودكاني كه در سنين دبستان و قبل از دبستان بوده و بيشتر از بالغين در تماس با خاك الوده قرار دارند مي باشد . شيوع آلودگي در هر دو جنس تقريباً يكسان است . طبقات فقيرتر شهري و نيز روستائيان بدليل آلودگي شديد خاك . بهداشت نامناسب ،بيشتر مبتلا مي گردند . آلودگي موضوعي خانوادگي است ،بدين شكل كه خانواده واحد پخش و انتشار بيماري است . كودكان كم سن و سال مبتلا بوسيله اجابت مزاج بيقاعده و نامنظم در حياط خانه و خانه هاي با كف خاكي ، يعني مكانهائي كه تخم هاي مقاوم مدتهاي مديد زنده و قابل حيات باقي مي مانند ،بعوان كانون عمده آلودگي عمل مي نمايند و تخمهاي عفوني عمدتاً از طريق دست به دهان بوسيله كودكاني كه بطور مستقيم در تماس با خاك آلوده از طريق وسايل بازي يا خوردن مستقيم خاك قرار گرفته اند انتقال مي يابد .
در مناطقي كه به ميزان زيادي از كود انساني جهت بارور كردن مزارع سبزيجات استفاده مي شود ، آلودگي انسان در تمام سنين از مصرف سبزيجات آلوده ناشي مي گردد .تخمهاي آسكاريس به خشكي حساس هستند. خشكي محيط براي زيست و حيات آن ناگوار است . تخمها در نور مستقيم خورشيد در عرض 15 ساعت تخريب شده و در درجه حرارت بالاي 40 درجه نيز از بين مي روند بطوري كه در 50 درجه حرارت فقط 1 ساعت دوام مي آورند . درجه حرارت 8 تا 12 سانتي گراد هيچگونه تأثيري بر تخمهاي آسكاريس ندارد ،بطوريكه تخمها مي توانند در خاك با درجه حرارت انجماد معمول زمستان زنده بمانند . تخم در برابر ضدعفوني كننده هاي شيميايي مقاوم بوده و مي تواند در برابر غوطه ور شدن در مواد پرقدرت شيميائي پايداري نمايد . آنها چندين ماه در فاضلاب يا كود انساني زنده مي مانند .
با توجه به سير تكاملي كرم مي توان علائم باليني را به دو مرحله تقسيم كرد :
1 – مسير حمله و مهاجرت لارو ( مرحله ريوي )
عبور لاروها از كبد بر اين عضو تأثير مي گذارد و گاهي باعث بزرگي و دردناكي آن مي شود ،جايگزني آنها در ريه ، ناراحتي هاي تنفسي ايجاد مي كند علائم آن عبارتند از سرفه هاي خشك ،تنگي نفس ،تب و صداهاي غير طبيعي در سمع ريه . اين مسير بيشتر از دو هفته طول نمي كشد . در طي مهاجرت ريوي ،لارو ممكن است با توليد حساسيت ميزبان سبب بروز تظاهرات آلرژيك مانند حملات آسمي و ادم لبها گردد .
2 – مرحله استقرار كرم بالغ در روده
علائم معمولي اين مرحله درد ناحيه شكم ، بي اشتهايي و سوءهاضمه مي باشد اما آلودگي شديد ممكن است باعث ايجاد انسداد روده گردد كه گاهي منجر به پارگي روده شده و در نتيجه كرم از روده خارج و در اعضاي مجاور مانند كبد ، حفره شكم و… مستقر مي شود .علائم عمومي شامل بيخوابي ، تشويش و ساييدن دندانها هنگام خواب است . شايعترين شكايت بيماران مبتلا به آسكاريس ، درد مبهم شكمي است .
تشخيص بيماري
نشخيص دقيق بر يافتن تخمها در مدفوع استوار مي باشد . آلودگي معمول ،كه حاوي 20 تا 10 كرم است ،غالباً بدون علائم مي باشد و فقط در آزمايش روتين مدفوع يا دفع خودبخود يك كرم بالغ در مدفوع يافت مي گردد .
پيشگيري و كنترل
موثرترين راه كنترل تأمين بهداشت عمومي بوسيله سازمان هاي ذيربط مانند تشكيلات بهداشتي هر كشور و موسسه هاي آبرساني و شركتهاي آب و فاضلاب و نيز رعايت موازين بهداشتي بوسيله آحاد مردم مي باشد و رعايت اصول زير توصيه مي شود :
1– دفع بهداشتي مدفوع و جلوگيري از آلودگي خاك ، بخصوص در اطراف محل بازي و ورزش كودكان
2 – آموزش مردم درمورد نحوه صحيح استفاده از توالت وشستشوي دستها قبل از دست زدن به غذا
3 – محفوظ نگه داشتن غذاها از آلوده شدن با فضولاتي كه امكان دارد به تخم انگل آلوده باشند .
4 – كوتاه كرد ن مرتب ناخن ها بخصوص در كودكان .
5 - از آنجا كه انسان ميزبان نهايي بسياري از كرمها مانند آسكاريس و اكسيور ، تنيا ساژيناتاو … مي باشد وتشخيص و درمان افراد آلوده نه تنها موجب بهبود آنان مي شود ، بلكه اقدام بسيار موثري در جهت قطع زنجيره انتقال و مبارزه با منابع و مخازن نيز به حساب مي آيد.
اصول كلي درمان
بررسي هاي تشخيصي ممكن است شامل آزمايش مدفوع يا بررسي كرم بالغ ( در صورت دفع شدن همراه مدفوع ) براي شناسايي كرم و راديوگرافي ريه باشد.درمان در منزل امكان پذير بوده و شامل داروهاي ضد كرم و ساير مراقبتهاي بهداشتي است .شستشوي با دقت دستها پس از توالت رفتن يا قبل از غذا توصيه مي شود از وارد كردن انگشتان به دهان خودداري كنيد . ناخن ها را كوتاه و تميز نگهداريد .نواحي مقعد و تناسلي را حداقل روزي دوبار با صابون و آب گرم بشوييد . شستشو را با دقت و ترجيحاً زير دوش انجام دهيد . از حمام وان استفاده نكنيد .در صورت امكان همه لباسهاي راحتي ، لباسهاي خواب ،زير پوشها و حوله هاي آلوده را كه توسط فرد مبتلا استفاده شده بجوشانيد . لباسهاي بافتني كه قابل شستشو نيستند را در محلول آمونياك ( يك فنجان محلول خانگي آمونياك در پنج گالن آب سرد ) بخيسانيد .پس از درمان ،صندلي توالت ،كف حمام و اثاثيه را به دقت شستشو و تميز كنيد .قاليچه ها ، روميزي ها ، پرده ها ، مبلمان و صندلي ها را به دقت با جارو برقي تميز كنيد .اسباب بازيهاي فلزي يا اشياي فلزي مشابه را در يك اجاق داغ استريل كنيد .
درمان بيماري آسكاريس
|
موار د منع مصرف |
طرز مصرف دارو |
مدت درمان |
نام دارو |
|
يك قرص صبح ويك قرص شب به صورت جويده با نيم ليوان آب ميل نماييد. |
0.1.1. به مدت 3 روز |
قرص مبندازول 1. Mebendazole |
|
1 – بيماران مبتلا به صرع (غش ) 2 – حساسيت به دارو 3 – مبتلايان به ناراحتيهاي كبدي و كليوي 4-زنان بادار 5-كودكان مبتلا به كم خوني و سوءتغذيه شديدي |
كمتر از 14 كيلوگرم : يكبار درروز 2 قاشق غذاخوري 14 تا 22 كيلوگرم : يكبار در روز 4 قاشق غذاخوري 23 تا 45كيلوگرم : يكباردرروز 6 قاشق غذاخوري 45 كيلو گرم به بالاو بزرگسالان : يكباردرروز 7 قاشق غذاخوري |
به مدت 2 روزمتوالي |
شربت پي پرازين Piperazine |
درمان
درمان با تجویز داروهای لازم توسط پزشک متخصص صورت میگیرد. برای درمان باید از تجویز داروهایی که باعث حل شدن کرم در داخل بدن شود خودداری کرد و نیز باید از ایجاد استفراغ در موقع درمان جلوگیری نمود.
نظرات